دانشنامه فرش

ا

• اسنو استوانه‌ای برای نگهداری و تغذیهٔ نخ‌های تار در ماشین بافندگی است که نخ‌ها با طول برابر و به‌صورت موازی روی آن پیچیده می‌شوند. دو فلنج در دو سر آن از ریزش نخ‌ها جلوگیری می‌کنند.
• الکتریسیته‌ی ساکن پدیده‌ای است که در چله‌پیچی نخ‌های تولیدشده از الیاف مصنوعی به مقدار زیاد ایجاد می‌شود و موجب درهم‌رفتن نخ‌ها می‌شود.
• الیاف مصنوعی الیاف مصنوعی از الیاف مصرفی در تولید نخ و پارچه‌اند که به‌تنهایی یا در مخلوط با پنبه به کار می‌روند. چله‌پیچی نخ‌های آن‌ها با تولید مقدار زیادی الکتریسیته‌ی ساکن همراه است.
• آهار مخلوطی از مواد چسب‌دهنده، نرم‌کننده، چرب‌کننده و افزودنی‌ها در آب است که برای افزایش استقامت و بهبود ویژگی‌های سطحی نخ تار به کار می‌رود و پس از بافت از پارچه زدوده می‌شود.
• آهارزنی فرایند افزودن مخلوط آهار به نخ‌های تار برای افزایش استحکام، کاهش پرزدهی و اصطکاک است که پارگی نخ را کاهش می‌دهد و بازده بافندگی را بالا می‌برد.

ب

• بافت ساده ساختاری از بافت است که در آن نخ‌های تارِ فرد و زوج در دو گروه، به‌تناوب بالا و پایین می‌روند و پس از هر پودگذاری جای دو گروه عوض می‌شود. اجرای آن حداقل به دو ورد نیاز دارد.
• بالون شکل گردان نخ هنگام باز شدن از ماسوره یا بوبین است که بر کشش نخ اثر می‌گذارد. کنترل ارتفاع و قطر بالون در بوبین‌پیچی و چله‌پیچی برای محدود کردن تغییرات کشش اهمیت دارد.
• بوبین بستهٔ نخ پیچیده‌شده روی پایه‌ای مقوایی یا پلاستیکی است که در چله‌پیچی و تأمین نخ پود ماشین‌های بافندگی بی‌ماکو به کار می‌رود و ظرفیت بیشتری از ماسورهٔ رینگ دارد.
• بوبین‌پیچی باز کردن نخ از ماسورهٔ رینگ و پیچیدن آن روی بوبین است که هم‌زمان با رفع عیوب نخ انجام می‌شود. این عملیات به افزایش بازده مراحل بعدی و بهبود ظاهر پارچه کمک می‌کند.

چ

• چله‌پیچی مستقیم روشی برای آماده‌سازی چله است که در آن چله‌های کم‌سرنخ پیچیده می‌شوند و سپس نخ‌های آن‌ها برای تشکیل چلهٔ بافندگی گرد هم می‌آیند. سرعت آن از چله‌پیچی بخشی بیشتر است.
• چندفازی روشی در بافندگی بی‌ماکو است که با تشکیل هم‌زمان چند دهنه و ورود چند نخ پود، توان پودگذاری را افزایش می‌دهد. دهنه‌ها به‌صورت موازی یا سریِ موجی تشکیل می‌شوند.

ح

• حرکت تراورسی حرکت رفت‌وبرگشتی عرضی نخ هنگام پیچیدن است که نخ را در طول بسته توزیع می‌کند و از پیچیده‌شدن آن در یک نقطه جلوگیری می‌کند.

ژ

• ژاکارد سازوکار تشکیل دهنه در ماشین بافندگی است که با فرمان کارت طرح، نخ‌های تار را به کمک سوزن، قلاب و ریسمان بالا می‌برد یا در پایین نگه می‌دارد و در بافت پارچه و قالی کاربرد دارد.

غ

• غلتک فشاردهنده غلتکی برای اعمال فشار در چله‌پیچی و آهارزنی است که در کنترل سفتی چله یا مقدار نفوذ و برداشت آهار در نخ‌های تار نقش دارد.
• غلتک متراژ غلتک متراژ، غلتکی مجهز به کنتور برای نشان‌دادن طول نخ عبوری است. نخ با عبور از روی آن، غلتک را به چرخش درمی‌آورد؛ این قطعه در چله‌پیچی و آهارزنی به کار می‌رود.

م

• ماسوره بسته‌ای از نخ است که در ریسندگی و بافندگی کاربرد دارد. ماسورهٔ پود درون ماکو قرار می‌گیرد و نخ لازم برای پودگذاری را تأمین می‌کند.
• ماشین بافندگی اتوماتیک ماشین بافندگیِ مجهز به مکانیزم تعویض خودکار ماسورهٔ پود است. این اصطلاح در ماشین‌های بافندگی با ماکو به کار می‌رود و تعویض خودکار ماسوره، نیاز به دخالت بافنده را کاهش می‌دهد.

ن

• نخ پود نخی است که هنگام پودگذاری از داخل دهنهٔ نخ‌های تار عبور داده می‌شود و شانه آن را به لبهٔ پارچه می‌کوبد. نبودن یا پارگی آن می‌تواند به بافت پارچهٔ معیوب بینجامد.
• نخ تار نخی است که هنگام بافندگی از چلهٔ تار باز می‌شود و همراه با پود در تشکیل بافت نقش دارد. تنظیم کشش و تغذیهٔ آن برای حفظ تراکم پودی و کیفیت پارچه اهمیت دارد.