نخ تار
همچنین: تار
نخی است که هنگام بافندگی از چلهٔ تار باز میشود و همراه با پود در تشکیل بافت نقش دارد. تنظیم کشش و تغذیهٔ آن برای حفظ تراکم پودی و کیفیت پارچه اهمیت دارد.
نخ تار و نقش آن در بافندگی
نخ تار از روی چلهٔ تار به محل بافت تغذیه میشود و با هر بار پودگذاری، مقداری از آن در بافت مصرف میشود. باز شدن نخ تار و پیچیدن پارچه به یکدیگر وابسته‌اند و باید هماهنگ انجام شوند.
تنظیم کشش نخ تار در طول بافندگی برای ثابت ماندن تراکم پودی اهمیت دارد. در ماشین ژاکارد، مجموعهٔ ریسمان‌کشی وظیفهٔ انتقال حرکت قلاب به نخ تار را بر عهده دارد.
باز کردن و تغذیهٔ نخ تار
مکانیزم بازکننده پس از هر بار پودگذاری مقدار معینی نخ تار از چله باز میکند. این کار باید تا حد امکان هنگام باز بودن دهنه انجام شود.
بازکننده‌های نخ تار به دو گروه غیرفعال و فعال تقسیم می‌شوند. در نوع غیرفعال، کشش نخ سبب باز شدن آن از چله میشود؛ در نوع فعال، حرکت ماشین بهصورت مکانیکی چله را میچرخاند.
غیرفعال؛ ترمز
- باز شدن نخ با کشش تار
- مهار چله با نیروی ترمز
فعال؛ رگولاتور
- چرخش مکانیکی چله با حرکت ماشین
- باز شدن بدون کمک کشش نخ
کشش نخ تار و کیفیت بافت
کشش نخ تار در یک چرخهٔ بافندگی، بر اثر تشکیل دهنه و دفتین زدن تغییر میکند. تغییر کشش ناشی از تشکیل دهنه باید با پل تار نوسان‌کننده یا حرکت چلهٔ تار جبران شود؛ اما افزایش کشش هنگام دفتین زدن نباید خنثی شود، زیرا تراکم پودی تغییر خواهد کرد. در بافت با تراکم پودی زیاد، کشش هنگام دفتین زدن بیشتر است.
کاهش قطر چله، وضعیت تماس نخ با پل تار و اصطکاک مفصل‌ها و یاتاقان‌ها بر کشش اثر می‌گذارند. تغییرات کشش می‌تواند کیفیت پارچه را کاهش دهد؛ دقت بلبرینگ‌ها و محورهای دوران و استهلاک کم آن‌ها به کیفیت بافت کمک میکند.
تغذیهٔ نخ پرز در فرش ماشینی
رگولاتور مثبت در هر چرخهٔ بافندگی، مقدار ثابتی نخ را بدون در نظر گرفتن کشش از غلتک تار باز میکند. این روش برای تغذیهٔ نخ پرز در فرش ماشینی، حوله و مخمل تاری به کار می‌رود تا مقدار تغذیه ثابت و ارتفاع پرزها یکنواخت بماند.
رگولاتور منفی تا حد امکان طول نخ تار بین پل تار و لبهٔ پارچه را ثابت نگه می‌دارد. برای این منظور، به اندازهٔ نخ مصرف‌شده در بافت هر پود، نخ از چله باز میشود.
آماده‌سازی و کنترل پارگی
مراحل آماده‌سازی نخ تار و پود، به‌ویژه نخ تار، بر میزان نخ‌پارگی و راندمان سالن بافندگی تأثیر زیادی دارند.
مکانیزم کنترل پارگی تار، پس از پاره شدن نخ، ماشین را در زمانی کوتاه متوقف میکند تا از ادامهٔ بافت بدون نخ تار و ایجاد عیب جلوگیری شود. این کنترل همچنین زمان رفع پارگی را کاهش می‌دهد و به بهبود کیفیت و افزایش بازده ماشین کمک میکند.
پرسش‌هایِ متداول دربارهٔ «نخ تار»
چرا تنظیم کشش نخ تار اهمیت دارد؟
تنظیم کشش نخ تار برای حفظ تراکم پودی در طول بافندگی اهمیت دارد. تغییرات نامطلوب کشش می‌تواند کیفیت پارچه را کاهش دهد.
تفاوت ترمز و رگولاتور در تغذیهٔ نخ تار چیست؟
در بازکنندهٔ ترمزی، کشش نخ سبب باز شدن آن از چله میشود. رگولاتور با انتقال حرکت ماشین، چله را بهصورت مکانیکی میچرخاند.
چرا برای نخ پرز فرش ماشینی از رگولاتور مثبت استفاده میشود؟
رگولاتور مثبت در هر چرخه مقدار ثابتی نخ را مستقل از کشش تغذیه میکند. ثابت بودن مقدار تغذیه برای یکنواخت ماندن ارتفاع پرزها لازم است.
هنگام پارگی نخ تار چه اتفاقی میافتد؟
مکانیزم کنترل پارگی تار، ماشین را در زمانی کوتاه متوقف میکند تا بافت بدون نخ تار ادامه نیابد و پارچه معیوب نشود.