فرش دستباف مشهد
Mashhad rugs همچنین: قالی مشهد
قالی دستبافِ مشهد با طرحهای افشان و لچکترنج شاهعباسی، گلهای درشت و رنگهای غالب کرم، قرمز و سرمهای شناخته میشود. جنس، نوع گره و ظرافت بافت در نمونههای آن متفاوت است.
ویژگیهای فرش مشهد
فرش دستباف مشهد از بافتههای شهری شمالشرق ایران است. طرحهای افشان و لچکترنج شاهعباسی با گلهای درشت از ویژگیهای نمونههای توصیفشدهٔ آن هستند؛ بااینحال، ساختار و ظرافت بافت میان کارگاهها و نمونهها تفاوت دارد.
در نمونههای لچکترنج، بخش میانی فرش با یک حاشیهٔ اصلی و چند حاشیهٔ فرعی احاطه میشود. این ترکیب، همراه با گلهای درشت، از عناصر قابل توجه در شناخت طرح این قالیهاست.
جنس تار، پود و پرز
در قالیهای شهری مشهد، تار و پود نخی و پرز پشمی به کار میرود و استفاده از پشم نرم و مرغوب توصیف شده است. در مقابل، عشایر اطراف مشهد برای قالیچهبافی از تار و پود پشمی نیز استفاده میکنند. این تفاوت را نباید به همهٔ بافتههای منطقه تعمیم داد.
طرح و رنگ
افشان و لچکترنج شاهعباسی از طرحهای مورد استفاده در فرش مشهد هستند. گلهای درشت در نمونههای توصیفشده حضور دارند و بیشتر قالیهای معرفیشده دارای طرح لچکترنجاند.
کرم، قرمز و سرمهای از رنگهای غالب این فرشها هستند. در رنگرزی خامهها، هم رنگهای طبیعی و هم رنگهای شیمیایی به کار میرود.
گره و شیوهٔ بافت
در فرش مشهد هر دو گرهٔ فارسی و ترکی، یعنی نامتقارن و متقارن، به کار میروند. استفاده از گرهٔ متقارن در میان برخی بافندگان ترکزبان ساکن مشهد توصیف شده است؛ بنابراین نمیتوان همهٔ قالیهای مشهد را دارای یک نوع گره دانست.
دار گردان ترکی نیز در بافت این فرشها به کار میرود. تولید شامل نمونههای درشتباف و ظریفباف است و مشخصات جنس، اندازه و ظرافت هر اثر باید جداگانه بررسی شود.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «فرش دستباف مشهد»
طرحهای رایج فرش دستباف مشهد کداماند؟
طرحهای افشان و لچکترنج شاهعباسی با گلهای درشت از طرحهای شناختهشدهٔ آن هستند. در نمونههای لچکترنج، بخش میانی با حاشیهٔ اصلی و حاشیههای فرعی احاطه میشود.
آیا همهٔ فرشهای مشهد گرهٔ یکسان دارند؟
خیر. در این بافتهها هر دو گرهٔ متقارن و نامتقارن به کار میرود و نوع گره باید برای هر نمونه جداگانه بررسی شود.
تار و پود فرش مشهد از چه جنسی است؟
در قالیهای شهری توصیفشده، تار و پود نخی است. عشایر اطراف مشهد برای قالیچهبافی از تار و پود پشمی نیز استفاده میکنند.
آیا فرش مشهد فقط ظریفباف است؟
خیر. فرش مشهد در هر دو گروه درشتباف و ظریفباف تولید میشود.