گره متقارن
Symmetrical knot همچنین: گره ترکی، گره قیوردز
گرهی در بافت قالی است که در ساختار معمول آن، نخ خاب دور دو نخ تار میپیچد و دو ساق خاب آرایشی متقارن دارند. این ساختار با نامهای گره ترکی و قیوردز نیز شناخته میشود.
ساختار گره متقارن
گره متقارن از ساختارهای گرهزنی در قالی پرزدار است. در ساختار معمول آن، دو نخ تار در تشکیل گره مشارکت دارند؛ نخ خاب دور این دو تار میپیچد و دو ساق خاب بهصورت متقارن قرار میگیرند. شناخت این آرایش برای تشخیص ساختمان بافت قالی اهمیت دارد.
- دو نخ تار: مشارکت دو تار در تشکیل گره
- پیچیدن نخ خاب: نخ خاب دور دو تار میپیچد
- آرایش متقارن: دو ساق خاب متقارن قرار میگیرند
نامها و گستره کاربرد
«ترکی» و «قیوردز» نامهای رایج فنی گره متقارناند. این گره در سنتهای گوناگون قالیبافی، از جمله بعضی مناطق ایران، آناتولی و قفقاز، به کار میرود. نام ترکی بهتنهایی نشان نمیدهد که قالی در ترکیه بافته شده است.
در بافت قالیهای سنه، گره متقارن کاربرد دارد و استفاده از گره موسوم به سنه نادر است. در فرش فراهان نیز هر دو نوع گره متقارن و نامتقارن به کار میروند؛ بنابراین نام منطقه بهتنهایی نوع گره را مشخص نمیکند.
تشخیص نوع گره
تشخیص گره متقارن باید با بررسی پشت و ساختمان خود قالی انجام شود. نام جغرافیایی قالی یا نام رایج گره، جای بررسی ساختار بافت را نمیگیرد؛ حتی نام «سنه» برای یک منطقه، دلیل کافی بر نامتقارنبودن همه قالیهای آن نیست.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «گره متقارن»
گره متقارن چه نامهای دیگری دارد؟
گره ترکی و گره قیوردز نامهای رایج فنی این ساختارند.
آیا گره ترکی نشان میدهد قالی در ترکیه بافته شده است؟
خیر. این نام به ساختار گره اشاره دارد و این ساختار در بعضی مناطق ایران، آناتولی و قفقاز نیز به کار میرود.
آیا همه قالیهای سنه گره نامتقارن دارند؟
خیر. در قالیهای سنه گره متقارن کاربرد دارد و استفاده از گره موسوم به سنه نادر است. نوع گره هر قالی باید با بررسی ساختمان آن مشخص شود.
گره متقارن چگونه شناخته میشود؟
با بررسی پشت و ساختمان قالی و توجه به مشارکت دو تار و آرایش متقارن دو ساق خاب در ساختار معمول گره.