نقش شاه عباسی
Shah Abbasi motif همچنین: گل شاه عباسی
نقشی گلمحور در تزیین فرش است که گلهای آن در ترکیبهایی مانند لچک ترنج و افشان به کار میروند. نام شاه عباسی به نقش اشاره دارد، نه به محل بافت فرش.
نقش شاه عباسی چیست؟
نقش شاه عباسی از نقوش گلمحور فرش ایرانی است. گلهای شاه عباسی در کنار دیگر عناصر نقشه قرار میگیرند و در برخی نمونهها با اشکال هندسی متنوع و موزون ترکیب میشوند. این نام هم برای اشاره به گلها و هم در نامگذاری طرحهای فرش به کار میرود.
جایگاه گلها در ترکیب نقشه
گلهای شاه عباسی در برخی نمونهها در طرحهای لچک ترنج، افشان و ترکیبهای گیاهی دیده میشوند. بنابراین، وجود این گلها بهتنهایی شکل کلی نقشه را مشخص نمیکند؛ برای توصیف فرش باید هم نقش گلها و هم آرایش کلی طرح را در نظر گرفت.
در نمونهای از فرش کاشان، طرح لچک ترنج با انواع گلهای شاه عباسی تزیین شده است. «شاه عباسی لچک ترنج» نیز از نامهای طرح در قالی کاشان است.
لچک ترنج
- تزیین با گلهای شاه عباسی
افشان
- حضور گلهای شاه عباسی
ترکیبهای گیاهی
- همراهی با عناصر گیاهی
تنوع منطقهای و شناسایی
نقش شاه عباسی در بافتههای کاشان، اصفهان، کرمان و تبریز دیده میشود و به یک محل بافت محدود نیست. نام این نقش با نام شهر یا منطقه تولید فرش یکی نیست.
یکسانبودن نام نقش به معنای یکسانبودن نقشه یا ویژگیهای فنی همه فرشها نیست. از روی عنوان شاه عباسی بهتنهایی نمیتوان محل بافت یا مشخصات فنی فرش را تعیین کرد.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «نقش شاه عباسی»
آیا شاه عباسی نام نقش است یا محل بافت؟
شاه عباسی نام نقش و بخشی از نامگذاری برخی طرحهای فرش است، نه نام محل بافت. این نقش در بافتههای چند منطقه، از جمله کاشان، اصفهان، کرمان و تبریز دیده میشود.
آیا نقش شاه عباسی فقط در طرح لچک ترنج به کار میرود؟
خیر. گلهای شاه عباسی در برخی نمونههای افشان و ترکیبهای گیاهی نیز دیده میشوند.
آیا همه فرشهای شاه عباسی نقشه و بافت یکسانی دارند؟
خیر. اشتراک در نام نقش، یکسانبودن نقشه یا ویژگیهای فنی فرشها را نشان نمیدهد.