طرح لچک ترنج
Corner-and-medallion design همچنین: لچک ترنج
آرایشی در طرح فرش است که ترنجی در مرکز زمینه و چهار لچک در گوشههای آن دارد. در برخی نمونهها، شکل لچکها با ترنج میانی هماهنگ است.
ساختار طرح لچک ترنج
لچک ترنج از آرایشهای زمینهٔ فرش است و با قرار گرفتن ترنج در میانه و لچکها در چهار گوشه شناخته میشود. این جایگیری، رابطهٔ میان مرکز و گوشههای زمینه را مشخص میکند.
لچک ترنج نام یک طرح است، نه نام محل بافت. این آرایش در فرشهای اصفهان و نایین نیز دیده میشود.
نمونهٔ تاریخی در فرش اردبیل
فرش اردبیل از نمونههای دورهٔ صفوی با ترنج میانی و چهار لچک در گوشههای میانکار است. در این نمونه، فرم هر لچک برابر با یکچهارم ترنج میانی است؛ این رابطهٔ شکلی را نباید به همهٔ طرحهای لچک ترنج تعمیم داد.
لچک ترنج در اصفهان و نایین
لچک ترنج از طرحهای متقارن رایج در قالی اصفهان است. ترنجها در این قالیها معمولاً گردند و میتوانند با هشت یا شانزده سرترنج آراسته شوند. نقشهای شاهعباسی و اسلیمی نیز در طرحهای لچک ترنج اصفهان به کار میروند.
در یک نمونهٔ قالی اصفهان، ترنج کوچک و لچکها با گلهای ظریف همراه شدهاند و متن فرش با گلهای شاهعباسی، لاله و اسلیمی تزیین شده است.
نایین نیز از مراکز تولید فرشهای لچک ترنج سنتی است. در این فرشها، آبی تیره و روشن، کرم و بژ از رنگهای غالباند و رنگ قرمز کمتر به کار میرود.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «طرح لچک ترنج»
طرح لچک ترنج چگونه شناخته میشود؟
نشانهٔ اصلی آن، ترنج در مرکز زمینه و چهار لچک در گوشههای زمینه است.
آیا لچک همیشه یکچهارم ترنج است؟
در فرش اردبیل، فرم هر لچک برابر با یکچهارم ترنج میانی است. این ویژگی را نمیتوان به همهٔ نمونههای لچک ترنج تعمیم داد.
آیا طرح لچک ترنج مخصوص اصفهان است؟
خیر؛ این طرح در قالی اصفهان به کار میرود، اما فرشهای لچک ترنج سنتی در نایین نیز تولید میشوند.