راپورت
Pattern repeat همچنین: واگیره، تکرار طرح
واحد تکرارشوندهٔ نقش یا بافت است. در نقش قالی، راپورت یا واگیره به واحد نقش رنگی گفته میشود؛ در طراحی بافت، به تکرار آرایش درگیری تار و پود اشاره دارد.
راپورت در نقش قالی
راپورت در نقش قالی، واحدی از نقش رنگی است که با تکرار آن، آرایش تکرارشوندهٔ طرح شکل میگیرد. این مفهوم برای شناخت ساختار طرحهایی مانند هراتی و بوتهای کاربرد دارد که نقشمایهها در آنها میتوانند در قالب واحدهای منظم تکرار شوند.
واحد تکرار با تمام نقشهٔ قالی یکسان نیست. حاشیه، ترنج یا تغییر مقیاس ممکن است آرایش کلی طرح را تغییر دهد؛ بنابراین شناخت یک واگیره بهتنهایی به معنای شناخت تمام نقشه نیست.
تفاوت تکرار نقش و تکرار بافت
در نقش قالی، واگیره معمولاً به واحد نقش رنگی اشاره دارد. در طراحی بافت، تکرار میتواند به شمار تار و پود لازم برای بازگشت آرایش درگیری نخها اشاره کند. این دو کاربرد، یکی دربارهٔ نقش و دیگری دربارهٔ ساختار بافت، نباید با هم یکسان گرفته شوند.
نقش قالی
- واحد نقش رنگی
- تکرار نقشمایهها
طراحی بافت
- آرایش درگیری تار و پود
- شمار نخها تا بازگشت آرایش
نمونههای طرح واگیرهای
طرح هراتی با تنوع فراوان بهصورت واگیره در سراسر فرشهای کردستان، سنه، فراهان و بیرجند تکرار میشود. طرح واگیرهای میناخانی نیز در فرشهای تبریز، عشایر کرد و منطقهٔ ورامین دیده میشود.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «راپورت»
راپورت و واگیره چه تفاوتی دارند؟
در نقش قالی، هر دو به واحد تکرار نقش اشاره دارند. کاربرد راپورت در طراحی بافت باید از این معنا جدا شود، زیرا آنجا موضوع، بازگشت آرایش درگیری تار و پود است.
آیا راپورت همان نقشهٔ کامل قالی است؟
خیر. راپورت واحد تکرار است، اما نقشهٔ کامل میتواند حاشیه، ترنج یا تغییر مقیاسی داشته باشد که آرایش کلی را تغییر دهد.
کدام طرحهای قالی نمونهٔ تکرار واگیرهای هستند؟
هراتی و میناخانی از نمونههای طرح واگیرهای هستند. در طرحهای بوتهای نیز نقشمایهها میتوانند در قالب واحدهای منظم تکرار شوند.