گرهزن
Yarn knotter همچنین: دستگاه گرهزن
دستگاهی برای گرهزدن دو سر نخ در بوبینپیچی، ترمیم نخپارگی یا اتصال نخهای چلهٔ جدید به چلهٔ قبلی است. گرهزن بهصورت دستی و خودکار به کار میرود.
ظرفیت، سرعت و آرایش دقیق ماشینهای بافندگی به مدل و مشخصات سازنده بستگی دارد؛ اعداد یک نمونه را نمیتوان به همه ماشینها تعمیم داد.
گرهزن و نقش آن در آمادهسازی نخ
گرهزن دو سر نخ را به یکدیگر متصل میکند. در بوبینپیچی، این اتصال هنگام تعویض ماسوره یا پس از پارگی و حذف قسمت معیوب نخ انجام میشود. کیفیت گره اهمیت دارد؛ گره نامناسب به زیبایی و یکنواختی پارچه لطمه میزند و با ایجاد نخپارگی مجدد، کارایی ماشین بافندگی را کاهش میدهد.
گرهزن در اتصال چله نیز کاربرد دارد. هنگام جایگزینی چله با چلهای کاملاً مشابه، سر نخهای جدید به انتهای نخهای قبلی گره زده میشود تا نیازی به نخکشی دوبارهٔ تکتک نخهای تار نباشد.
گرهزن دستی و خودکار
گرهزن دستی دستگاه کوچکی است که با تسمه به دور دست کارگر بسته میشود یا روی کمربند او نصب میگردد. کارگر دو سر نخ را در دستگاه قرار میدهد و با فشردن ضامن، گره ایجاد میشود.
در ماشین بوبینپیچی خودکار، گرهزدن سر نخ ماسوره به انتهای نخ بوبین و اتصال نخ پارهشده بهطور خودکار انجام میشود. افزایش تعداد گرهزنها زمان انتظار واحدهای بوبینپیچی را کاهش میدهد و بازده را بالا میبرد. در یک آرایش ماشین، برای هر ۱۶ واحد بوبینپیچی یک گرهزن در نظر گرفته شده است؛ تعداد و نوع اتصالدهنده در ماشینهای دیگر متفاوت است.
دستی
- قرار دادن دو سر نخ توسط کارگر
- ایجاد گره با فشردن ضامن
خودکار
- اتصال خودکار نخ ماسوره به بوبین
- گرهزدن خودکار نخ پارهشده
ویژگیهای گره مناسب
گره باید محکم، کمقطر و سریع و آسان برای ایجاد باشد. استحکام آن باید بهاندازهای باشد که حتی اگر نخ بر اثر نیروی زیاد پاره شود، گره باز نشود.
- سرنخهای گره نباید بلندتر از ۲ تا ۳ میلیمتر باشند تا با نخهای گرهخوردهٔ مجاور درگیر نشوند.
- قطر گره باید کم باشد تا بهآسانی از قسمتهای مختلف ماشین بافندگی عبور کند.
- گره معمولی با دست زده میشود؛ گره ماهیگیری و گره بافندگی با گرهزن دستی یا خودکار ایجاد میشوند.
- نخهای تار پارهشده در ماشین بافندگی با دست و به روش گره بافندگی متصل میشوند.
کاربرد در ماسورهپیچی و تعویض چله
این آرایش از ماشین ماسورهپیچی فاقد گرهزن است و در صورت پارگی نخ، کارگر آن را با دست یا گرهزن دستی گره میزند.
در تولید انبوه، پس از خالیشدن اسنوی نخ تار و جایگزینی آن با چلهای کاملاً مشابه، نخهای چلهٔ جدید به نخهای قبلی متصل میشوند. سپس گرهها از لامل، میلمیلک و شانه عبور میکنند و به سمت غلتک پارچه کشیده میشوند. گرهزدن دستی ممکن است چند ساعت طول بکشد؛ ازاینرو اغلب دستگاه گرهزنی با حجمی در حدود یک چرخ خیاطی کوچک به کار میرود.
تفاوت گرهزدن و پیوندزدن نخ
گرهها حتی اگر ظریف و محکم باشند، قطری برابر با ۲ تا ۴ برابر قطر نخ دارند و اثر آنها بهویژه در پارچههای ظریف نمایان میشود. در ماشینهای بوبینپیچی جدید، برای جلوگیری از این اثر از پیوندزدن نخ استفاده میشود.
در پیوندزدن، دو سر نخ وارد محفظهای کوچک با جریان هوای فشرده میشوند. هوا الیاف را از هم باز میکند و دوباره آنها را با یکدیگر درگیر میسازد تا اتصال ایجاد شود.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «گرهزن»
گرهزن دستی چگونه کار میکند؟
کارگر دو سر نخ را داخل دستگاه قرار میدهد و ضامن را فشار میدهد تا نخ گره زده شود. دستگاه با تسمه به دست یا کمربند کارگر متصل میشود.
آیا ماشین ماسورهپیچی گرهزن دارد؟
این آرایش از ماشین ماسورهپیچی فاقد گرهزن است. هنگام پارگی نخ، کارگر اتصال را با دست یا گرهزن دستی انجام میدهد.
گرهزن چله چه زمانی به کار میرود؟
هنگامی که چلهٔ خالیشده با چلهای کاملاً مشابه جایگزین میشود، دستگاه سر نخهای جدید را به انتهای نخهای قبلی گره میزند. با عبور گرهها از اجزای مسیر تار، نخکشی دوبارهٔ تکتک نخها لازم نیست.
چرا تعداد گرهزنها بر بازده بوبینپیچی اثر دارد؟
با افزایش تعداد گرهزنها، زمان انتظار واحدهای بوبینپیچی کاهش مییابد و بازده بیشتر میشود.