طرح بافت
Weave design
الگوی حرکت نخهای تار در پودهای پیاپی است که تشکیل دهنه و ترتیب بافت را تعیین میکند. تکرار این الگو در جهت تار و پود، در انتخاب مکانیزم تشکیل دهنه نقش دارد.
طرح بافت چیست؟
طرح بافت مشخص میکند نخهای تار هنگام ورود هر پود چه وضعیتی داشته باشند تا دهنهٔ مناسب تشکیل شود. در ماشینهای وردی، این ترتیب با فرمان حرکت وردها اجرا میشود و در شکلگیری ساختار پارچه نقش دارد.
تکرار تاری، شمار تارهای یک واحد تکرارشوندهٔ بافت است و تکرار پودی، شمار پودهای همان واحد. این شمارش ساختاری را نباید با واگیرهٔ نقش رنگی قالی یکی دانست.
تکرار طرح بافت با تعداد نخهای تار و پود در واحد تکرارشونده توصیف میشود. اندازهٔ این تکرار و تعداد وردهای مورد نیاز، از عوامل انتخاب مکانیزم تشکیل دهنه هستند.
رابطهٔ طرح با مکانیزم تشکیل دهنه
مکانیزم بادامکی برای طرحهایی با تکرار کوچک و تعداد ورد کم به کار میرود. در این سازوکار، بادامکهای متناسب با طرح، حرکت وردها را تعیین میکنند و تغییر طرح به تعویض بادامکها نیاز دارد.
دابی برای بافتهایی با تعداد ورد بیشتر به کار میرود. در این مکانیزم، بخش فرمان طرح از بخش انتقال حرکت به وردها جداست؛ بنابراین تغییر طرح به تعویض بادامک وابسته نیست. ژاکارد نیز امکان اجرای طرحهای پیچیدهتر را فراهم میکند.
بادامکی
- تکرار کوچک
- وردهای کم
- بادامک ویژهٔ هر طرح
دابی
- وردهای بیشتر
- جدایی فرمان از انتقال حرکت
تبدیل طرح به فرمان بافت در دابی
در دابی دارای زنجیر یا کارت فرمان، طرح بافت روی زنجیر منتقل یا روی کارت پانچ میشود. این اجزا تعیین میکنند کدام ورد برای تشکیل دهنه بالا برود و کدام ورد پایین بماند.
در زنجیر فلزی، وجود چرخک در جای مربوط به ورد فرمان بالا رفتن آن را میدهد؛ در زنجیر چوبی، میخ چوبی همین نقش را دارد. در دابی کارتخوانِ توصیفشده، سوراخ کارت فرمان بالا رفتن ورد را فعال میکند و نبود سوراخ به پایین ماندن آن میانجامد.
در دابی با فرماندهندهٔ الکترونیکی، طرح در حافظهٔ الکترونیکی ذخیره میشود و فرمان مربوط به وردها در هر پود صادر میشود.
- ثبت طرح: روی زنجیر، کارت یا حافظه
- صدور فرمان: انتخاب وضعیت وردها
- حرکت وردها: اجرای فرمان با بخش انتقال حرکت
- تشکیل دهنه: آمادهشدن مسیر عبور پود
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «طرح بافت»
تکرار طرح بافت چه معنایی دارد؟
تکرار طرح بافت با تعداد نخهای تار و نخهای پود در واحد تکرارشوندهٔ طرح مشخص میشود. اندازهٔ آن در انتخاب مکانیزم تشکیل دهنه مؤثر است.
چرا تغییر طرح در ماشین بادامکی به تعویض بادامک نیاز دارد؟
بادامک هم فرمان حرکت ورد را تعیین میکند و هم حرکت را به آن انتقال میدهد. به همین دلیل، هر طرح به بادامکهای متناسب با ترتیب حرکت وردهای خود نیاز دارد.
طرح بافت در دابی چگونه اجرا میشود؟
طرح روی زنجیر یا کارت فرمان ثبت میشود یا در حافظهٔ الکترونیکی قرار میگیرد. بخش فرمان، وضعیت وردها را تعیین میکند و بخش انتقال حرکت، آن را اجرا میکند.