تشکیل دهنه
Shedding همچنین: تشکیل دهنهی کار
بالا و پایین بردن نخهای تار برای ایجاد فضایی زاویهدار میان دو دسته تار و عبور نخ پود، تشکیل دهنه نام دارد. نوع مکانیزم آن بر امکان بافت طرحهای مختلف اثر میگذارد.
اعدادی مانند ۱۲ و ۳۶، ظرفیت بعضی آرایشها را نشان میدهند و حد ثابت همه تجهیزات نیستند. برای انتخاب ماشین باید ظرفیت مدل واقعی و نوع فرمان مکانیکی یا الکترونیکی آن بررسی شود.
تعریف و نقش در بافندگی
پارچهی تاریـپودی از درهمبافتن نخهای تار و پود که بر یکدیگر عمودند تولید میشود. برای عبور نخ پود، نخهای تار به دو سطح متفاوت تقسیم میشوند که با یکدیگر زاویه میسازند. ایجاد این وضعیت با بالا و پایین بردن تارها، تشکیل دهنه نام دارد.
زاویهی ایجادشده میان دو دسته نخ تار برای عبور پود، «دهنهی کار» نامیده میشود. نوع مکانیزم تشکیل دهنه، توانایی ماشین بافندگی در اجرای طرحهای مختلف را تعیین میکند.
انواع مکانیزم تشکیل دهنه
مکانیزمهای تشکیل دهنه بر پایهی تکرار طرح بافت، یعنی تعداد نخهای تار و پود در تکرار طرح، به سه گروه بادامکی، دابی و ژاکارد تقسیم میشوند. این مکانیزمها از نظر ساختمان مکانیکی، توان طراحی، سرعت و هزینه تفاوت دارند.
بادامکی
- طرحهای ساده و استاندارد
- تکرار بافت کوچک
- سرعت بالا
دابی
- طرحهای کوچک روی پارچه
- وردهای بیشتر
- سرعت کمتر از بادامکی
ژاکارد
- نقشهای بسیار بزرگ
- بیشترین قدرت طراحی
- ظرفیت طراحی بیشتر؛ وابسته به تعداد قلاب و سیستم فرمان
مکانیزم بادامکی
مکانیزم بادامکی برای طرحهایی با تکرار کوچک و تعداد ورد کم به کار میرود. در یک نمونه آموزشی، حداکثر تکرار تار و پود ۱۲ ذکر شده است؛ این مقدار را نباید به همهٔ مدلها تعمیم داد و کاربرد آن شامل بافتهای ساده و استاندارد، مانند چیت، چلوار، جین و ملحفه میشود.
هر طرح به بادامکهای مخصوص خود نیاز دارد؛ بنابراین تغییر طرح مستلزم توقف ماشین و تعویض بادامک است. برای تولید طرحهای متنوع نیز باید بادامکهای متعددی نگهداری شود.
امکان کار در سرعت بالا، مناسببودن برای پارچههای سنگین و هزینهی کمتر نسبت به دیگر مکانیزمها از مزایای بادامکی است. طراحی و ساخت بادامک نیز بهسهولت امکانپذیر است.
مکانیزمهای دابی و ژاکارد
دابی هنگامی به کار میرود که بافت به تعداد بیشتری ورد نیاز داشته باشد. این مکانیزم امکان استفاده از حداکثر ۳۶ ورد و تکرار پود نامحدود را فراهم میکند. برای تغییر طرح، نیازی به تعویض بادامک یا دیگر قسمتها نیست و طرح پانچشده را میتوان در چند دقیقه عوض کرد.
دابی برای پارچههای طرحدار مانند فاستونی و پیراهنی با نقشهای کوچک، از جمله نقشهای لوزیشکل، کاربرد دارد. سرعت آن کمتر و هزینهاش بیشتر از مکانیزم بادامکی است.
ژاکارد بیشترین قدرت طراحی بافت را دارد و امکان اجرای تکرارهای بسیار بزرگتر در آن فراهم میشود؛ تعداد قلابها، آرایش ریسمانها و سیستم فرمان همچنان ظرفیت واقعی را محدود میکنند. این مکانیزم برای پارچههای نقشدار با نقشههای بسیار بزرگ به کار میرود.
تشکیل چند دهنه در بافندگی چندفازی
در روش چند دهنهی موازی، چند دهنه پشت سر هم و بهصورت موازی تشکیل میشود. به تعداد دهنهها سوزن پودگذار وجود دارد که پودها را همزمان وارد دهنهها میکنند.
در این روش، غلتکی متشکل از دو نوع صفحه میچرخد. صفحات ششضلعی تشکیل دهنه، تارها را برای بافت تافته بالا و پایین میبرند. گوشههای این صفحات نسبت به یکدیگر ۳۰ درجه اختلاف فاز دارند و در دو دسته، تارهای فرد و زوج را جدا میکنند.
در روش چند دهنهی سری نیز چند دهنه همزمان تشکیل میشود. چند جسم پودگذار، هرکدام با نخی به اندازهی طول یک پود، در دهنهها حرکت میکنند و نخ از روی آنها باز میشود و در دهنه قرار میگیرد.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «تشکیل دهنه»
دهنهی کار چیست؟
زاویهای است که میان دو دسته نخ تار ایجاد میشود تا نخ پود بتواند از میان آنها عبور کند.
تفاوت اصلی بادامکی و دابی چیست؟
بادامکی برای تکرارهای کوچک و تعداد ورد کم مناسب است و تغییر طرح در آن به تعویض بادامک نیاز دارد. دابی تا ۳۶ ورد و تکرار پود نامحدود را پشتیبانی میکند و طرح پانچشدهی آن در چند دقیقه تعویض میشود.
کدام مکانیزم برای نقشهای بزرگ مناسب است؟
ژاکارد برای پارچههای نقشدار با نقشههای بسیار بزرگ به کار میرود و بیشترین قدرت طراحی بافت را دارد.
آیا چند دهنه میتوانند همزمان تشکیل شوند؟
بله؛ در ماشینهای بافندگی چندفازی، چند دهنه تشکیل میشود و چند پودگذار، نخهای پود را همزمان وارد دهنهها میکنند.