فرش دستباف بختیاری
Bakhtiari rugs همچنین: قالی بختیاری
از سنتهای قالیبافی چهارمحال و بختیاری است که با پرز پشمی نسبتاً ضخیم، گره رایج متقارن و طرحهای قابقابی و لچکترنج شناخته میشود.
خاستگاه و ویژگیهای بافت
فرش بختیاری به سنت قالیبافی چهارمحال و بختیاری، در مجاورت اصفهان، تعلق دارد. طرحها در نواحی مختلف این منطقه تفاوت دارند و بافتهها در ابعاد متنوع تولید میشوند.
تار و پود این فرش نخی و پرز آن پشمی و نسبتاً ضخیم توصیف میشود. گره متقارن در بافت آن رایج است. پودهای آبیرنگ نیز از ویژگیهای برخی نمونههاست که در پشت فرش بهوضوح دیده میشود.
طرحهای قابقابی و لچکترنج
در طرح قابقابی، متن فرش به خانههایی تقسیم میشود و هر خانه نقش گیاهی یا تزیینات خاص خود را دارد. نقشهای گلدار سادهشده از تزیینات این قابها هستند؛ در برخی نمونهها نقش درخت زندگی نیز درون قابها دیده میشود.
لچکترنج نیز در برخی بافتههای بختیاری کاربرد دارد. بنابراین، قابقابی با وجود رواج خود، تنها طرح این سنت قالیبافی نیست.
رنگهای رایج
قرمز، آبی زنگاری و کرم از رنگهای غالب فرش بختیاریاند. در بافتههای چهارمحال و بختیاری، سفید، شیری، سبز و زرد نیز به کار میروند. رنگهای طبیعی در این سنت جایگاه ویژهای دارند.
نام بیبیباف
بیبیباف نامی برای برخی قالیهای بختیاری است که با بافت مرغوب شناخته شدهاند. درباره ریشه این نام روایتهای متفاوتی وجود دارد؛ از جمله نظارت همسران خوانین بر بافت یا نقش زنان باتجربه در تولید قالیهای مرغوب.
این روایتها ریشه قطعی نام را روشن نمیکنند و عنوان بیبیباف نیز بهتنهایی تضمینکننده کیفیت همه بافتههایی نیست که با این نام معرفی میشوند.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «فرش دستباف بختیاری»
آیا همه فرشهای بختیاری طرح قابقابی دارند؟
خیر. قابقابی از طرحهای رایج است، اما لچکترنج نیز در برخی بافتههای این منطقه کاربرد دارد.
گره رایج فرش بختیاری چیست؟
گره متقارن در فرش بختیاری رایج است.
پود آبی در فرش بختیاری کجا دیده میشود؟
در نمونههای دارای پود آبی، رنگ این نخها در پشت فرش بهوضوح قابل تشخیص است.
بیبیباف به چه معناست؟
نامی برای برخی قالیهای بختیاری است که با بافت مرغوب شناخته شدهاند. ریشه این نام قطعی نیست و روایتهایی درباره نظارت همسران خوانین یا نقش زنان باتجربه در بافت آن وجود دارد.