ابریشم در قالیبافی
Silk in carpet weaving همچنین: ابریشم
ابریشم از مواد اولیهٔ قالیبافی است که در برخی قالیها برای تار، پود، خاب یا بخشی از نقوش به کار میرود. چلهٔ ابریشمی لزوماً به معنای ابریشمی بودن خاب نیست.
کاربرد ابریشم در ساختمان قالی
ابریشم در کنار پشم و پنبه از مواد اولیهٔ قالیبافی است. جایگاه آن در ساختمان قالی یکسان نیست: در برخی نمونهها در پایهٔ بافت، در برخی در خاب یا بخشی از نقوش و در برخی دیگر در چند جزء به کار میرود. مشخص کردن این جایگاه برای توصیف دقیق قالی اهمیت دارد.
پایهٔ بافت
- تار
- پود
خاب و نقش
- خاب ابریشمی
- بخشی از نقوش
چند جزء
- تار، پود و پرز ابریشمی
تفاوت چلهٔ ابریشم با تمامابریشم
عبارت «چلهٔ ابریشم» جنس تارهای قالی را مشخص میکند، نه جنس همهٔ اجزای آن را. در برخی قالیهای ظریف ایران در قرون دهم و یازدهم هجری، چله ابریشمی و پرز پشمی بوده است.
در قالی تمامابریشم، تار، پود و پرز از ابریشماند. بنابراین، هنگام توصیف قالی باید جنس هر جزء جداگانه روشن شود و ابریشمی بودن چله به کل بافته تعمیم داده نشود.
نمونههای کاربرد و ملاحظات ارزیابی
در برخی قالیهای قم ابریشم در تار و پود به کار رفته است؛ نمونههایی با پایهٔ پنبهای یا ابریشمی و پرز پشمی ظریف نیز وجود دارد. کاربرد ابریشم در برخی قالیهای نایین هم دیده میشود، اما محل استفادهٔ آن باید برای هر اثر مشخص شود.
ظرافت، قیمت و کاربرد قالی باید با بررسی خود اثر تعیین شود. صرف وجود ابریشم برای تعیین قیمت یا نامناسب دانستن قالی بهعنوان کفپوش کافی نیست.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «ابریشم در قالیبافی»
آیا قالی چلهابریشم، خاب ابریشمی هم دارد؟
لزوماً نه. چلهابریشم فقط جنس تار را مشخص میکند و خاب میتواند از جنس دیگری، مانند پشم، باشد.
قالی تمامابریشم چه تفاوتی با چلهابریشم دارد؟
در قالی تمامابریشم، تار، پود و پرز ابریشمیاند؛ اما عنوان چلهابریشم تنها به جنس تار اشاره دارد.
آیا همهٔ قالیهای قم ابریشمی هستند؟
خیر. در قالیهای قم نمونههایی با پایهٔ پنبهای یا ابریشمی و پرز پشمی ظریف وجود دارد؛ در برخی نمونهها نیز تار و پود ابریشمی است.
آیا ابریشمی بودن برای تعیین قیمت و کاربرد قالی کافی است؟
خیر. قیمت، ظرافت و مناسب بودن کاربرد باید برای خود اثر بررسی شود و تنها از روی جنس ابریشم تعیین نمیشود.