ماکو
Shuttle
وسیلهای برای پودگذاری در ماشین بافندگی است که ماسورهٔ نخ پود را در خود نگه میدارد و با عبور از دهنه، نخ پود را میان نخهای تار قرار میدهد.
ظرفیت، سرعت و آرایش دقیق ماشینهای بافندگی به مدل و مشخصات سازنده بستگی دارد؛ اعداد یک نمونه را نمیتوان به همه ماشینها تعمیم داد.
ماکو و نقش آن در بافندگی
ماکو حامل ماسورهٔ نخ پود در ماشین بافندگی است. هنگام حرکت ماکو در دهنه، نخ از روی ماسوره باز میشود و میان نخهای تار قرار میگیرد. ماکو و ماسوره دو جزء جداگانهاند؛ ماسوره نخ پود را نگه میدارد و ماکو آن را از دهنه عبور میدهد.
ساختمان ماکو
بدنهٔ ماکو از چوب یا پلاستیک فشرده ساخته میشود و دو سر مخروطی دارد. در دو سر آن قطعات فلزی مخروطی نصب میشود تا ضربهٔ مضراب را تحمل کند.
داخل ماکو توخالی است و گیرهای فنری برای نگهداشتن ماسوره دارد. نخ پود از شیار یا سوراخی به نام «چشمهٔ ماکو» خارج میشود.
سازوکار پرتاب و پودگذاری
حرکت ماکو با بادامک ضربه و از طریق مضراب تأمین میشود. بادامک، پیرو و شفت ضربه را حرکت میدهد و این حرکت از طریق تسمهٔ رابط به چوب ضربه منتقل میشود. مضرابِ نصبشده در انتهای چوب ضربه، به ماکوی داخل جعبه ضربه میزند و آن را به درون دهنه پرتاب میکند.
مضراب معمولاً از چرم یا پلاستیک ساخته میشود و جنس آن به کاهش ارتعاشات ناشی از ضربه کمک میکند.
- حرکت بادامک: حرکت پیرو و شفت ضربه
- انتقال حرکت: حرکت چوب ضربه با تسمهٔ رابط
- پرتاب ماکو: ضربهٔ مضراب به ماکو
- قرارگیری پود: بازشدن نخ ماسوره در دهنه
کنترل حرکت و تعویض ماسوره
مکانیزم مراقبت ماکو، رسیدن بهموقع آن به سمت مقابل و قرارگیری درست در جعبهٔ ماکو را کنترل میکند. اگر ماکو بهموقع نرسد یا درست در جعبه قرار نگیرد، ماشین متوقف میشود.
قرارگیری نادرست ماکو میتواند انرژی دریافتی آن در پرتاب بعدی را کاهش دهد و باعث ماندن آن میان نخهای تار شود. با جلوآمدن دفتین، ماکو ممکن است میان شانه و لبهٔ پارچه گیر کند و به نخهای تار، شانه و خود ماکو آسیب برساند.
در تعویض خودکار ماسوره، ماسورهٔ پر وارد ماکو و ماسورهٔ خالی خارج میشود. مکانیزم مراقبت ماکو تنها زمانی اجازهٔ تعویض میدهد که ماکو کاملاً در جعبه قرار گرفته باشد.
چند ماکو برای تنوع پود
برای استفاده از نخهای پود متفاوت از نظر رنگ، نمره، جنس یا جلوه، میتوان چند ماکو و مکانیزم تعویض جعبهٔ ماکو به کار برد. این سازوکار امکان رنگبندی پودی و ایجاد جلوههای مختلف در پارچه را فراهم میکند.
یکطرفه
- چند جعبه در یک سمت
- تعویض پس از حداقل دو پود
- تعداد زوج پودهای متوالی همرنگ
دوطرفهٔ تابع
- چند جعبه در هر سمت
- حرکت همزمان جعبههای همشماره
- امکان تعداد فرد پودهای رنگی
دوطرفهٔ غیرتابع
- حرکت مستقل جعبههای دو سمت
- امکان استفاده از ماکوهای بیشتر
محدودیت سرعت
جرم ماکو و ماسوره، انرژی لازم برای پرتاب را افزایش میدهد و سرعت ماشین بافندگی ماکودار را محدود میکند. افزایش انرژی ضربه میتواند به قطعات سازوکار پرتاب آسیب برساند. استفاده از قطعات فلزی نیز انرژی بیشتری برای حرکت میطلبد و ارتعاشات شدیدتری ایجاد میکند.
در ماشینهای بافندگی بیماکو، پودگذاری بدون نیاز به ماکو و ماسوره انجام میشود.
پرسشهایِ متداول دربارهٔ «ماکو»
تفاوت ماکو و ماسوره چیست؟
ماسوره محل پیچیدن نخ پود است و درون ماکو قرار میگیرد. ماکو با عبور از دهنه، نخ پود را میان نخهای تار قرار میدهد.
چشمهٔ ماکو چیست؟
شیار یا سوراخی در ماکو است که نخ پود از آن خارج میشود.
چرا قرارگیری درست ماکو در جعبه اهمیت دارد؟
قرارگیری نادرست میتواند انرژی پرتاب بعدی را کاهش دهد و باعث گیرکردن ماکو در دهنه شود. مکانیزم مراقبت ماکو برای جلوگیری از آسیب به نخهای تار و اجزای ماشین، حرکت را کنترل و در صورت نیاز ماشین را متوقف میکند.
چگونه با چند ماکو پودهای متفاوت بافته میشود؟
با تعویض جعبهٔ ماکو میتوان ماکوهای دارای ماسورههای متفاوت از نظر رنگ، نمره، جنس یا جلوه را به کار گرفت. آرایش جعبهها میتواند یکطرفه یا دوطرفه باشد.